www.archiefgrijpskerk.nl

In het voorjaar van 2007 kregen we enkele foto's uit het begin van de vorige eeuw, waaronder twee van het gezelschap De Vroolijke Garde te Grijpskerk. De foto met 18 personen (12 heren en 6 dames) dateert uit 1905 en is genomen bij de voordeur van villa "Rustoord", de toenmalige woning van Doeke Kloppenburg, aan de Groningerstraatweg 66. Het bestuur zit op de eerste rang.

De Vroolijke Garde

Niet alle namen zijn bekend:

dvg contour

  1. Jacobus (Koos) Koenraad Hulst (1876-1953), penningmeester1
  2. Johannes Feitsma (1878-1928), secretaris, ambtenaar ter secretarie
  3. Pieter Willem van der Burg (1876), voorzitter, arts
  4. Edske Geertruida Poll (1878), vice-secretaris
  5. Jan Willem Andries van Kluijve (1876-1944), vice-voorzitter, commissionair
  6. Trijntje Feitsma (1882-1939)
  7. onbekend
  8. Aafke Lucina de Waard (1883-1961), echtgenote van Doeke Kloppenburg
  9. onbekend
  10. Jan Enne Meijer, landbouwer (1883)
  11. onbekend
  12. Albert Poll, landbouwer (1884-1951)
  13. onbekend
  14. Doeke Kloppenburg, landbouwer (1878-1963)
  15. onbekend
  16. Teye Lammerts van der Wal (1861), hoofd openbare school
  17. onbekend
  18. Ynse Roze (1875-1910), onderwijzer openbare lagere school

Waarschijnlijk op de foto: mw. Lina Teenstra-Timmer en de heren J. van Kampen en de stationschef Frederik Adrianus Rosenveldt.

Ook onderstaande foto stamt uit dezelfde periode en betreft waarschijnlijk de Vroolijke Garde.

dvg 2

Op deze foto zijn te herkennen Koos Hulst (helemaal links), Jan van Kluijve (derde heer van links ) en Edske Poll (eerste dame van links).

De schenking bevatte verder een programmaboekje van een "Wedstrijd in Komische Voordrachten". Daarin staat de aanleiding tot het oprichten van de vereniging en een terugblik op de -toen nog- korte historie:

Een korte schets van „De Vroolijke Garde",

door een van haar bewonderaars.

't Was op den gedenkwaardigen tweeden Paaschdag van het jaar 1904, dat in het hotel »Vogelzang« een feest werd gevierd. Mijnheer Coeur, mijnheer François Coeur (hij heette eigenlijk Frans Hart!) was geëngageerd, om dien avond met zijn troep een uitvoering te geven. Het programma werd keurig afgewerkt en met aandacht gevolgd. maar eindelijk kwam toch het oogenblik - het was niet vroeg meer - dat mijnheer Hart zijn heele directorale hart uitgestort had.

programmaboekje van De Vroolijke Garde

't Was buiten slecht weer, 't was binnen warm, 't was binnen gezellig, zelfs héél gezellig en dus .... men deed, alsof er nog heel wat komen moest en bleef zitten. Er zijn evenwel zelfs op de gezelligste feesten van die oogenblikken, die men het beste karakteriseert met de woorden: de stemming raakt er uit! Zoo ook hier en, hoewel de chef deed wat des chefs is en op de vraag: wat nu? zelfs gloednieuwe coupletten voor die gelegenheid gemaakt en ten beste gegeven werden - o, zoo, - niet alle stemminglooze pauzes konden gevuld worden. En zoo kon het gebeuren, dat in één van die momenten het feit geconstateerd werd, dat er in Grijpskerk inderdaad nog een vereeniging te weinig was. Er moest een gezelschap bestaan, dat in dergelijke omstandigheden de feestavonden in ons dorp kon opluisteren met muziek, zang, voordrachten en wat dies meer zij. Hun, die het initiatief hadden genomen, mocht het al spoedig gelukken zich de medewerking te verzekeren van eenige dames en heeren, van wie men kon verwachten, dat zij met dit denkbeeld zouden sympathiseeren en waarvan men tevens gegronde hoop koesterde, dat zij goede krachten zouden blijken te zijn.

Zoo werd den 1 Juni 1904 de constitueerende vergadering gehouden, waarin direct een bestuur werd gekozen: bestaande uit de heeren P. v. d. Burg, voorzitter, J. C. Hulst, secretaris, J. W. A, v. Kluyve, penningmeester.

De vereeniging mocht zich toen verheugen in het respectabele getal van 20 leden, hetgeen zeker voor de toekomst een goed teeken was. Zoo lag dus de vereeniging, die men niet oneigenaardig »De Vroolijke Garde« doopte in de kinderwindsels en groeide welig tegen de verdrukking in. Ik zeg: tegen de verdrukking in - want de nieuweling werd veel besproken en was nog lang niet ieders gunsteling. Wie aan den weg timmert, heeft veel bekijks, en het ontbreekt in 't algemeen niet aan lieden die vrijwillig de critiek op zich nemen van alles, wat rondom hen geschiedt. Ook de jonge vereeniging ontkwam niet aan hun critischen blik en dagelijks kon men uitdrukkingen hooren als: »een doodgeboren ding« of: »die Grijpskerkers moeten ook altoos wat nieuws«

De leden van D V. G. echter waren optimistisch gestemd en verdroegen deze schimpredenen met al de lijdzaamheid van Job, overtuigd als ze waren dat het gezelschap kracht genoeg bezat deze meeningen te logenstraffen. Nu de gelegenheid daartoe deed zich spoedig genoeg voor.

In de maand Juli toch zou er schoolfeest zijn in Grijpskerk en de heer v. d. Wal, toekomstig leider van dat feest, deed als lid der vereeniging het voorstel om bij die gelegenheid te debuteeren. Inderdaad had er geen gunstiger gelegenheid kunnen bestaan.

Den 28sten Juli werd dit kinderfeest gehouden, dat - dank zij de uitstekende leiding, gesteund door een kranige commissie - zoo uitnemend slaagde en zeker niet spoedig vergeten zal worden.

Des avonds nu gaf het jonge gezelschap ter opluistering, zijn eerste uitvoering. Er was gezorgd voor een wisselend programma, zoodat oud en jong gelijkelijk konden genieten. En zóó groot was het succes, dat de twijfelaars bekeerd werden en de Vroolijke Garde dien avond haar naam vestigde.

Bij monde van verschillende dorpsautoriteiten, voor wie het op dat oogenblik een wezenlijke behoefte bleek te zijn, de sluizen der welsprekendheid te openen, werd in kernachtige bewoordingen de jonge club enorm veel lof toegezwaaid.

Dagen, ja weken na dien tijd zweefde nog op aller lippen de naam van D. V. G. Ze had zich gemaakt tot het troetelkind van alles, wat in Grijpskerk een rechtgeaard vroolijk hart heeft. Alles echter, wat bestaat, ondervindt gedurende zijn bestaan wel eens tegenspoeden en ook D. V. G. bleef hiervan niet verschoond. Het kwam n.l. uit, dat de club lijdende was aan een chronische kwaal, welke haar gestel op den duur zou hebben ondermijnd. De voorzitter, die als medicus gewoon is het kwaad bij den wortel aan te vatten en uit te roeien, had de diagnose spoedig gesteld en stelde voor als het meest radicaal werkende geneesmiddel: een geheele reorganisatie van het bestuur. Het resultaat was een bestuur samengesteld als volgt: P. v. d. Burg, voorzitter, Johs. Feitsma, secretaris, J. C. Hulst, penningmeester J. W. A. v. Kluyve, vice-voorzitter en mej. E. G. Poll vice-secretaresse, en dat zich kenmerkte door éénheid van zin en gedachten, voorzeker een belangrijke factor voor den bloei van het gezelschap.

Ook buiten Grijpskerk begon D. V. G. langzamerhand de aandacht te trekken en daar men zooveel goeds van haar hoorde behoeft het niet te verwonderen, dat men uitnoodigingen van elders kreeg, om uitvoeringen te komen geven. Zoo kwamen Aduard, Niehove, Ulrum en Visvliet met dergelijke invitaties, maar daar het niet in de bedoeling der club ligt, overal heen te trekken, werd om bijzondere redenen alleen Aduard geaccepteerd, waar het Plaatselijk Nut de uitnoodiging gedaan had. Na een drukken tijd van studie en repetities, leverde D. V. G. op 21 Januari, haar grootste krachtspraestatie. Toen toch vertoonden acht leden der vereeniging te Aduard het kunststuk, een geheelen avond zoodanig te vullen, dat de voorzitter van het Nut verklaarde, dat zulk dilettanten werk boven allen lof verheven was.

Al spoedig volgde een uitnoodiging van het Departement »Grijpskerk« van de Mij. tot Nut van het Algemeen om op 8 Februari op te treden. Behalve de zang- en muzieknummers, de voordrachten en monologen, die veel bijval mochten inoogsten, werd zelfs een rede gehouden, zooals op een ouderwetschen Nutsavond behoort. Ook van die markt bleek de Vroolijke Garde thuis en de zon van haar faam bleef rijzen!

Na een welverdiende rustperiode van enkele maanden, zaten op een warmen zomernamiddag vier verdienstelijke leden der Vroolijke Garde bij elkaar en dronken bier. Dit geestrijke vocht verrijkte dermate hun toch al productieven geest, dat een grootsch plan daarin tot rijpheid kwam. Een plan grootsch en toch eenvoudig, men zou haast zeggen: grootsch in zijn eenvoudigheid! \Vat toch lag meer voor de hand, dan dat een vereeniging - de eerste en eenige in haar soort hier in 't Noorden - een feestavond organiseerde, waar zich de besten op haar gebied met elkaar konden meten.

Het plan opperen en het met enthousiasme aanvaarden was voor dit viertal hetzelfde, en dat het niet bij enthousiasme bleef, bleek op de eerstvolgende vergadering, waar zij, in overleg met het bestuur, met een uitgewerkt programma voor den dag kwamen, dat direct de instemming van bijna alle leden mocht verwerven.

Zoo was de grondslag gelegd voor dit concours, de jongste daad van de Vroolijke Garde. Moge het in lange haar laatste niet wezen en zij nog vele jaren het brandpunt zijn van gezelligheid en plezier! Moge zij nog dikwijls het menschelijk hart verkwikken met haar gezonde vroolijkheid en humor!

Hieronder ziet u verkleinde afbeeldingen van het volledige programmaboekje, inclusief clublied en advertenties. Klik voor het originele formaat op de verkleinde afbeelding.

garde1 garde2 garde3 garde4 garde5 garde6 garde7 garde8

In het Nieuwsblad van het Noorden van 22 november 1905 worden belangstellenden per advertentie herinnerd aan het concours:

advertentie Nieuwsblad van het Noorden van 22 november 1905

In dezelfde krant van 28 november staat een verslag van het gebeuren:

GRIJPSKERK, 27 Nov. Gister werd alhier het concours in komische voordrachten door amateurs uit de 3 Noordelijke provinciën gehouden, vanwege het alhier bestaande dillettanten-variété- en operettengezelschap "De Vroolijke Garde". De ruime zaal van het hotel Vogelzang, waar de festiviteiten plaats hadden, was reeds lang voor den aanvang dicht bezet, hoewel 't weer zeer slecht was. Geen wonder ook, want de verwachting van dit feest was groot.

Nadat door den voorz. den heer P. v/d/ Burg, de vergadering met een welkomstgroet en een woord van dank aan de deelnemers van den wedstrijd, de jury en het publiek, door welks medewerking de nog jonge vereen. in staat was gesteld heden dezen wedstrijd te kunnen houden, was geopend en de wensch was uitgesproken, dat de stemming van dezen avond den naam van de vereen. eer mocht aandoen, werd door de leden van die vereen. een feestlied aangeheven, waarna achtereenvolgens voor de 1e rubriek, voordrachten door één persoon, optraden: 1. de heer Johs. Keuning, Beetsterzwaag, met de voordracht De man die niet kon fluiten; 2. de heer O. Nieuwenhuis, Munnekezijl, met de voordracht in de Fr. taal De Rederiker fen Gritseburren; 3. de heer A. Cohen, Groningen met Eenmensch zonder geld; 4. de heer P. Fikkers, Groningen met Voor 't Vaderland, terwijl 2 heeren door omstandigheden verhinderd waren te verschijnen.

Voor de 2e rubriek, voordr. door 2 pers., waren 5 paren opgekomen; één paar was verhinderd. Achtereenvolgens traden op: 1. mej. L. Teenstra-Timmer, Kommerzijl, en de heer J. van Kampen, De Waarden, met Jan Klapper; 2. de heer en mej. Nieuwenhuis-Binnema, Munnekezijl, met de Loftkastielen fen Evert en Tsjamke in het Friesch; 3. de hh. J. Bakker, Hoogkerk, en K. A. v. Riessen, Groningen, met De twee schatters; 4. de heer en mej. v/d Geest-v. Heerewaarden, Leeuwarden, met 't Vertrek van een recruut; 5. de hh. H. J. Maas en Th. C. Geudeker, Groningen, met Onze hedendaagsche dienstboden.

advertentie in de Leeuwarder Courant van 21 november 1905Na een vrij lange beraadslaging der jury, bestaande uit de hh. mr. J. Kalma, Th. P. Lautenbach en A. L. Wolters, allen te Groningen, werd bij monde van den heer Lautenbach medegedeeld, dat in de 1e rubriek de beslissing tamelijk gemakkelijk was gevallen en met algem. stemmen de 1e prijs, een gouden medaille, aan den hr. Nieuwenhuis te Munnekezijl was toegekend en de 2e prijs, een zilv. med., aan den heer Johs. M. Keuning te Beetsterzw. (zie ook bijgaande mededeling in de Leeuwarder Courant van 27 november 1905).

Voor de 2e rubriek was de beslissing over het toewijzen van den 1en prijs, een gouden med., moeilijker geweest, doch ten gunste van den hr. en mej. Nieuwenhuis-Binnema, Munnekezijl, uitgevallen, terwijl de hh. Maas en Geudeker, Groningen, den 2en prijs, twee zilv. med., werd toegekend. Aan mej. L. Teenstra-Timmer te Kommerzijl en den heer J. v. Kampen te De Waarden werd een woord van hulde gebracht voor hun uitstekende voordracht, zoodat, waren er meer prijzen beschikbaar gesteld, hun de 3e prijs zou zijn toegekend.

Het officiëele programma hier mede afgeloopen zijnde, kwamen de vrijwillige bijdragen en toasten in ruime mate het steeds aandachtig publiek amuseeren. In de eerste plaats sprak de heer De Jong te Buitenpost, waarbij hij te kennen gaf, dat hij niet had gedacht, dat het concours hier zoo goed zou slagen, en gaf zijn vreugde te kennen als echte Fries, over de eer, dat met de Friesche voordrachten de 1e prijzen waren behaald.

Daarna sprak de voorz. van D. V. G. een woord van hartelijken dank tot de jury, waarna hij zich tot de deelnemers aan den wedstrijd richtte.

Vervolgens kwamen de hh. J. Feitsma en F. Rosenveldt, beiden leden van D. V. G. ten toneele met: Een loflied op onze wegen en hulde aan het dag. bestuur der gemeente Grypskerkio, door den heer U. v/d Wal ontworpen, welke voordracht ten zeerste den lachlust opwekte. Daarna traden de heer Roze en mej. Feitsma op met Het Paardrijden, en de heer Wolters, Groningen, met een voordracht in Gron. dialect, Zoo zijn er, dat grooten bijval vond. Verscheidene voordrachten en toosten volgden en de stemming bleef tot laat in den morgen recht gezellig, zoodat we gerust durven melden, dat dit feest uitstekend en boven aller verwachting is geslaagd. Een woord van dank aan De Vroolijke Garde is hier zeker niet ongepast.

Dank zij een andere schenking kwam ook het clublied van De Vroolijke Garde boven water:

tekst clublied van De Vroolijke Garde

Sommige leden van De Vroolijke Garde waren ook lid van de redelijkerskamer Nicolaas Grijp. Hoe was de verhouding tussen de destijds al meer dan 40 jaar bestaande kamer en deze nieuwe loot aan de culturele Grijpskerker stam? In de notulen van de ledenvergadering van Nicolaas Grijp van 7 oktober 1905 valt te lezen: "Ingekomen was eene invitatie van de Vroolijke Garde te Grijpskerk om deel te nemen aan het dan te houden concours in komische voordrachten".

notulen Nicolaas Grijp in 1905

Bij de bespreking blijkt dat alle leden een uitnodiging hadden gekregen. Dat was niet zo lastig, want secretaris Van Kluijve van Nicolaas Grijp was tevens vice-voorzitter van De Vroolijke Garde en beschikte dus over de gegevens van de leden. Een perfect voorbeeld van een dubbele pet. Het lenen van het toneel bracht volgens het verslag de gemoederen in oproer, maar uiteindelijk stemde ongeveer tweederde van de 25 aanwezigen voor de uitleen.

In de notulen van Nicolaas Grijp van 1905-1910 wordt De Vroolijke Garde niet meer genoemd. Mijn indruk is die van een enthousiast initiatief van enkele levenslustige jonge mensen, maar dat de vlam snel doofde en het gezelschap als een nachtkaars uitging.

1 In het boek "Het Grijpskerk van gisteren" beschrijft Willem Kamminga op pagina's 67 t/m 69 de persoon Koos Hulst, zoon van Bonne Hulst en Margaretha Maria Hulst, geboren te Grijpskerk op 6 februari 1876:

Toen Bonne Hulst overleed op 14 Februari (1893) werd het voor de familie natuurlijk een verlegen boel. Zijn weduwe Margaretha Geertruida Hulst begon een winkel waarin behalve levensmiddelen bijna alles te koop was. Tot voor enkele jaren terug stond er nog op het glas boven de winkeldeur wed. B. Hulst. Koos die studeerde op het gymnasium te Hoogezand en predikant had zullen worden moest van school en meehelpen om de kost te verdienen. Koos zette de vlashandel wel voort, maar deed tevens nog ander werk. Zo werkte hij bij Werkman op de kwekerij "De Dageraad". Later werd hij voor A.F.K.A. verkoper van land en tuinbouwzaden. Toch bleef hij nog tot het einde van de twintiger jaren vlaskoopman.

Nadat hun moeder, Margaretha Geertruida Hulst was overleden op 13 Maart 1918 ging Koos zich meer op de winkel toeleggen. Je kon het zo gek niet bedenken of Koos had het wel. Potten en pannen, boerengereedschap en dat soort dingen meer verkocht hij, maar daarnaast nog andere zaken, zoals schertsartikelen en bovendien verhuurde hij ook nog costuums voor toneelvoorstellingen of optochten. Als Sinterklaas door het dorp ging, werd hij begeleid door fakkeldragers. En natuurlijk waren die belangeloos beschikbaar gesteld door Koos Hulst. Ook was hij regisseur, grimeur en souffleur van de rederijkerskamer "Nicolaas Grijp". Hij souffleerde de stukken die werden gespeeld vanuit een halfrond hokje dat voor het toneel werd geschoven. Als er een voostelling was dan kon je steevast horen: "Stil zijn, het begint zo want Koos kruipt al in zijn hokje". Hij was zelf een voortreffelijk voordrager en wanneer hij daarmee bezig was lag de zaal plat.

Verder was Koos de man van de "Vereniging voor Volksvermaken" in Grijpskerk. Met de toenmalige directeur van de melkfabriek Boersma, die medeoprichter was geweest van de V.V.V. en nog andere personen zoals Jan van Kluyve en Job de Goed en Fokke van der Molen bedacht Koos de meest vreemde evenementen vooral tijdens de kermis, zoals struisvogelrennen, kamelenrennen, etc.

Koos was een keurige verschijning, die altijd in een deftig zwart pak liep met vaak een bolhoed. In Grijpskerk dat nogal een standendorp was, waar dubbeltje bij dubbeltje zat en kwartje bij kwartje was het duidelijk dat Koos tot de gegoeden werd gerekend.

Verder valt het te betwijfelen of er iemand in Grijpskerk een grotere intelligentie had dan Koos Hulst. Hij las de boeken van Schiller, Goethe en meer van die klassieken. Verder bezat hij een Brockhaus encyclopedie, wat uniek was. Ook sprak hij Arabisch.

Er werd eens beweerd dat wanneer een onderwijzer met een moeilijk probleem zat, ze naar Koos gingen, die dan het vraagstuk even voor hun oploste.

Toch was het een bescheiden man die nooit op de voorgrond trad en niet meer zei dan nodig was.

Jacobus Koenraad Hulst overleed op 8 Mei 1953.

31.jpg

Wie is online

We hebben 85 gasten en geen leden online

Copyright © 2020 www.archiefgrijpskerk.nl. Alle rechten voorbehouden.
Joomla! is vrije software uitgegeven onder de GNU/GPL Licentie.